fbpx

LIEFDE MAAKT VRIJ

beelden: Frieda Mellema

Chris en Katrien zijn ruim zestig jaar getrouwd. Katrien staat in de keuken om de maaltijd te bereiden. Chris schuifelt naar haar toe. Hij wil, zoals gewoonlijk, een handje helpen. Eigenlijk gaat hij gewoon naast haar staan. Helpen lukt al lang niet meer. Ook spreken is moeilijk. Daarvoor is Chris te zeer afgetakeld. Bij elkaar zijn. Meer vragen ze niet. Chris en Katrien weten dat hun dagen samen geteld zijn. Ze kijken elkaar voortdurend aan. Hun ogen blinken. Vanuit de woonkamer ben ik de stille getuige. Ik besef dat ik zomaar mag delen in het mooiste dat ze hebben. Het maakt me intens dankbaar.

Ik kende Chris en Katrien al vele jaren. Beiden hadden uitgesproken karakters. Het leven had hen samen gebracht en ze hadden voor elkaar gekozen. Een makkelijk leven hebben ze niet gehad. Chris was zeeman, dus vaak van huis. Katrien was zwijgzaam, een huismus. Chris, toen nog in betere vorm, was een geboren verteller, steeds op weg naar ergens. Tussen hen was liefde gegroeid.

 

Ieder mens verlangt naar liefde. Naar graag gezien worden en zelf graag zien. Op den duur weten we, door ervaring, dat je nooit helemaal ‘afstudeert’ aan de leerschool van de liefde. Verliefdheid komt en gaat. Daar kun je niet zoveel aan doen. Maar liefde is een werkwoord en dat blijft een leven lang zo. Dit geldt voor de exclusieve liefdesrelatie tussen twee mensen, maar ook voor de ouderliefde en de liefde voor vrienden. Dat ‘werken’ is in het bijzonder nodig om twee redenen.

Liefde raakt aan de kwetsbare intimiteit van de mens. Omdat ze zo diep gaat, kan ze je helemaal vervullen. Daardoor echter, maakt het ook dat je uiteindelijk naakt voor de ander komt te staan. Het kan daarom haast niet anders dan dat liefde je confronteert met de armoede van je eigen onmacht en met die van de geliefde. Je wilt alles geven en krijgen. Liefde verlangt oneindig veel en onvoorwaardelijk. Telkens weer moet je vaststellen dat dit niet lukt, of misschien, heel af en toe en heel even. Dat kan hard schuren. Liefde gaat gepaard met pijn. Meestal ongewild en meer dan ons lief is.

Er is nog een reden waarom liefhebben moeizaam kan zijn. Wie bemint, wil soms spontaan op de geliefde lijken en verlangt dat dit omgekeerd ook zo is. Als geliefden wil je steeds dichter bij elkaar komen en alles met elkaar delen. Dit kan zo sterk zijn dat er een verlangen groeit om niet langer twee, en ‘gescheiden’ te zijn, maar om te versmelten en één te worden. Alleen kom je er steeds weer achter dat die ander anders denkt, voelt en handelt dan jij. Eenvoudig te verklaren: de ander verschilt van jou en dat zal altijd zo blijven. Er is en blijft een afstand. Je kunt veel delen met elkaar, maar niet alles. De verleiding kan ontstaan om de verschillen en die afstand te ontkennen. Voor even kan dat werken. Maar dan doe je de werkelijkheid geweld aan en is de kans reëel dat de liefde hierdoor dreigt te verstikken.

Betekent dit dat je je beter niet kunt wagen aan het avontuur van de liefde? Is liefde dan onmogelijk want een illusie? Beslist niet. Liefde is zo groots en krachtig dat ze zich niet laat tegenhouden door onze menselijke beperkingen. Al doet liefde soms pijn, ze is krachtiger dan dat. De geliefde zal nooit precies zijn zoals je hoopt of je alles kunnen geven wat je verlangt. Dat hoeft ook niet. Immers, liefde leert om los te laten, ook dat wat je soms niet wilt of kunt loslaten. Het geeft je de moed je te laten raken, ook daar waar je niet geraakt wilt worden. Liefde leert je te aanvaarden dat de ander je uiteindelijk ontsnapt en dat dit soms goed is. Naarmate je leert om je geliefde zichzelf te laten zijn, zul je ontdekken dat de beminde je meer, anders en vaak mooier kan geven dan dat je zelf had kunnen denken.

frieda mellema for liefke magazine beeld 2 liefde 4259A

 

De veerkracht van de liefde is zo groot dat zij het mogelijk maakt om met nieuwe energie steeds opnieuw te beginnen. Soms tegen beter weten in. Geven en ontvangen. Keer op keer nieuwe lagen en dimensies ontdekken. Bij de ander, bij je zelf en bij elkaar. Meestal onopvallend en gewoon. Tevens mooi en uniek, want opgemerkt door liefde.

Hoe belangrijk je eigen inspanningen ook zijn, uiteindelijk is liefde niet iets wat je zelf maakt. Je ontvangt het. Liefde wordt je gegeven, vaak onverwacht. Gelukkig maar. Tegelijk ook best lastig. Want dit betekent dat je liefde niet naar je hand kunt zetten of programmeren. Liefde is niet logisch of voorspelbaar. Die onredelijkheid van de liefde is het sterkst te voelen in de vergeving. Vergeving betekent dat je kwaad beantwoordt met goedheid. Misschien kun je wel stellen dat ver-geving de diepste kern is van liefde: verder geven, geven zonder dat de ander het hoeft te verdienen of zelfs maar hoeft te vragen. In hoop en geloof dat liefde nooit verloren gaat en uiteindelijk sterker is dan wat geen liefde is.

De ervaring van vergeving helpt om te groeien in vertrouwen en duurzaamheid. Ze kan de geliefden helpen om hun wederzijdse onbehouwenheid te verdragen en om de liefde waarachtiger en zuiverder te maken. Vergeven is een uitnodiging om van de ander te houden gewoon omdat die is, zoals die is. Het is liefde die de unieke schoonheid van de ander op het spoor komt en naar boven haalt. Het is liefde die de ander mooi maakt. Daarom is het enkel liefde die een mens tot volheid van leven kan brengen. Bewijzen kun je dit niet. Je kunt het wel geloven. De ervaring van voorbije momenten van vergeving kan je sterken in dit geloof. Liefde nodigt uit om je aan haar toe te vertrouwen. Soms blind.

Dit is het wonder van de liefde. Niet dat zij de ‘ruwe randjes’ van de geliefden en hun storende, steeds weer anders zijn zomaar doet verdwijnen. Wel laat de liefde toe deze bronnen van onrust om te vormen tot nieuwe, onvermoede uitnodigingen om nog meer te beminnen. De liefde maakt het mogelijk om geleidelijk aan die scherpe hoeken van de ander te dulden, om ze vervolgens te gunnen en er soms zelfs van te gaan houden. Gerijpte liefde heeft niet langer bewondering nodig. Ze reikt niet naar de ander omwille van diens schoonheid, kracht of welk talent dan ook. Ze houdt van de ander gewoon omdat die is, zoals die is. Ook als er van de oorspronkelijke aantrekkelijkheid niet veel lijkt over te blijven. Denk maar aan Chris en Katrien.

De ervaring leert dat liefde niet aangeboren is. Je kunt wel leren liefhebben. Maar hoe? Augustinus van Hippo (354 – 430) beantwoordt deze vraag met één woord: amare. Dit is het Latijnse werkwoord voor beminnen. Hij gebruikt hierbij twee vormen: amare (beminnen) en amari (bemind worden). Augustinus onderscheidt drie trappen in de liefde.

3915A1

 

De eerste trap van de liefde is amare amari: ervan houden bemind te worden. Je ontdekt wat liefde is door liefde te ontvangen. De baby wordt ingewijd in de ervaring van het liefhebben omdat zijn ouders hem dag in dag uit liefde geven. In deze eerste fase van het leerproces is liefde vooral iets wat je krijgt.

De tweede trap is amare amare: ervan houden te beminnen. Je hebt ervaren hoe prettig het is om liefde te ontvangen. Je verlangt nu ook zelf liefde te geven. Je vindt het daarbij belangrijk dat het goed voelt. Dat je liefde gewaardeerd en beantwoord wordt. Dat je er warmte en geborgenheid bij ondervindt. Als het even kan, meteen. Denk aan een tiener die vlinders in de buik voelt. Hij geniet met volle teugen van de liefde en vindt dit gevoel het heerlijkste dat er bestaat. Ook deze tweede trap verwijst naar een belangrijk aspect van de liefde, niet enkel voor tieners trouwens: de ervaring dat zelf liefhebben vervullend is.

De derde en laatste trap van de liefde vat Augustinus samen met enkel nog amare: liefde geven. Je hebt voldoende liefde gekregen om te weten waar het over gaat. Je hebt op jouw beurt ervaren wat het zelf beminnen met je doet. Je weet nu dat het in het leven aankomt op liefde. In het bijzonder op liefde geven. Je vindt het aangenaam als die liefde beantwoord wordt en dat je dat warme gevoel kunt ervaren. Maar eigenlijk heb je dat niet meer echt nodig. Je verlangt er gewoon naar om liefde te geven en dat doe je dan ook. Aan die puber in je gezin waar alles op lijkt af te ketsen. Of aan je partner die in een moeilijke periode zit.

Wie aan de derde trap gekomen is, blijft de vorige trappen nodig hebben. In het bijzonder de eerste. Je kunt niet geven wat je zelf niet hebt. Maar je liefde hoeft heus niet meer altijd en meteen beantwoord te worden. De liefde heeft je tot een vrij mens gemaakt. Vrij om onvoorwaardelijk te beminnen. Zo vrij, dat je enkel nog maar verlangt om lief te hebben.

Gepubliceerd in LIEFKE no.7, voor meer informatie klik hier

×

Winkelmand

DANKJEWEL

voor je interesse!

We houden je graag op de hoogte.